Wet zorg en dwang

De Wet Zorg en dwang  (Wzd) vervangt de Wet Bijzondere opneming psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). Deze Wet gaat in per 1 januari 2020.
De Wdz heet volledig: Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte clienten en gaat samen met de nieuwe Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) dus de Wet Bopz vervangen.
In plaats van een wet komen er dus 2 en dat geeft  in de uitvoering dus commotie ivm verantwoordelijkheden, wie neemt beslissingen, hoe wanneer etc. Wat is nu geregeld bij de invoering van de Wet Zorg en dwang?

Waarom een nieuwe Wet?

In de zorg voor mensen met een psychogeriatrische (lees dementie)  aandoening zijn vrijheidsbeperkende maatregelen soms noodzakelijk. Denk aan de inzet van domotica, knip op de voordeur, medicatie of bedhekken.

Dit soort vrijheidsbeperkingen mogen niet zomaar worden opgelegd, want vrijheid is een fundamenteel mensenrecht, zoals is vastgelegd in artikel 15 van de Grondwet. De “oude” Wet Bopz vormde hierop een uitzondering en ging over mensen, die in een psychiatrische inrichting verblijven. Maar de meeste mensen met dementie verblijven in een kleinschalige wooninstelling of gewoon thuis en daar geldt de “oude” Wet Bopz niet.

Hoe gaat het dan?

Basis en bedoeling van de Wet

De basis van de wet blijft dat de zorg voor psychogeriatrische/kwetsbare groepen zoveel mogelijk op vrijwillige basis plaatsvindt.  De wet beschermt deze groepen tegen onnodige, onvrijwillige zorg, vrijheidsbeperking en gedragsbeïnvloedende medicijnen.

Het uitgangspunt is neen, tenzij…
Binnen deze wet mag onvrijwillige zorg dan ook worden toegepast in de thuissituatie, kleinschalige wooninstelling of logeeropvang.

Definitie onvrijwillige zorg

Onder onvrijwillige zorg wordt verstaan: zorg waarmee de client  of (bij wilsonbekwaamheid) diens vertegenwoordiger niet instemt en zorg waarmee de vertegenwoordiger wel heeft ingestemd, maar waartegen de client zich verzet.

Hoe wordt dat geregeld, die onvrijwillige zorg?
Om te bepalen of en welke onvrijwillige zorg nodig is wordt er in de Wdz in artikel 10 een stappenplan voorgeschreven, waarmede zorgverleners onderzoeken wat het probleem is, waar het vandaan komt en oplossingen aandraagt. Dit stappenplan voldoet aan professionele eisen en zorgvuldigheidseisen.

Wie is verantwoordelijk?
Tot op heden was altijd een arts verantwoordelijk, binnen de nieuwe wet kunnen ook andere beroepsgroepen toegevoegd worden zoals een psycholoog of orthopedagoog-generalist. Deze is dan de Wzd functionaris, die toezicht houdt op de uitvoering van  de dwangzorg.  De Minister heeft echter hieraan toegevoegd dat: “..Als de Wdz functionaris zelf geen arts is deze slechts na overleg met en instemming van een niet bij de zorg betrokken arts aanwijzingen tot aanpassing van het zorgplan mag geven…”
Verder dient iedere instelling een cliëntenvertrouwenspersoon te hebben.

Consequenties van de Wet voor de  Bovenkamer?
Op dit moment geen.

De Wet Dwang en zorg gaat in 1 januari 2020, het eerste jaar is een overgangsjaar.

Zutphen, 2 november 2019
M van Mierlo